Alles wat je moet weten over veiligheidssignalisatie op de werkvloer

Veiligheidssignalisatie is het geheel van borden, pictogrammen, kleuren en signalen die op de werkvloer snel en begrijpelijk wijzen op de gevaren, verplichtingen en vluchtwegen.

In België wordt dit wettelijk geregeld in de Codex over het welzijn op het werk. Voor werkgevers is signalisatie dus geen detail, maar een verplichting én een zichtbaar bewijs dat veiligheid ernstig genomen wordt.

In deze blog zetten we alles voor jou op een rij: wat de wetgeving precies vraagt, welke categorieën borden er bestaan, wat de ISO 7010-norm inhoudt en waar je op let bij de keuze van je materiaal.

Veel leesplezier!

 

Wat is veiligheidssignalisatie?

Veiligheidssignalisatie (officieel: veiligheids- en gezondheidssignalering) omvat alle middelen die op een snelle en begrijpelijke manier de aandacht vestigen op objecten, activiteiten en situaties die een gevaar kunnen vormen.

De Belgische regelgeving onderscheidt hier vijf vormen:

• borden met pictogrammen
• veiligheidskleuren op wanden, vloeren en obstakels
• lichtsignalen
• akoestische signalen
• mondelinge mededelingen en hand- of armseinen

Veiligheidssignalisatie is ofwel permanent (zoals verbodsborden, markering van vluchtwegen of brandbestrijdingsmateriaal) ofwel occasioneel (zoals een tijdelijke waarschuwing bij werken of een evacuatiesignaal).

 

Wat zegt de wetgeving over veiligheidssignalisatie?

In België is veiligheidssignalisatie geregeld in Boek III, Titel 6 van de Codex over het welzijn op het werk, de omzetting van de Europese richtlijn 92/58/EEG. De bijlagen bij die titel (III.6-1 tot III.6-9) leggen vast hoe borden, kleuren en signalen er moeten uitzien.

Belangrijk om te weten: signalisatie is het sluitstuk van je preventiebeleid, niet het startpunt. Als werkgever dien je risico’s eerst zoveel mogelijk weg te nemen of te beperken met collectieve beschermingsmaatregelen. Voor de risico’s die overblijven, is signalisatie verplicht.

Daarnaast moet de werkgever:

• ervoor zorgen dat de signalisatie doeltreffend is en goed zichtbaar blijft
• werknemers opleiden en precieze instructies geven over de betekenis van de signalisatie
• signalisatie uitsluitend gebruiken voor veiligheids- en gezondheidsboodschappen, zodat de kracht ervan niet verwatert

 

De vijf categorieën veiligheidsborden

Elke categorie heeft een vaste vorm en kleur, zodat de boodschap ook zonder woorden meteen duidelijk is:

• Verbodsborden: rond, wit met rode rand en rode dwarsbalk. Bijvoorbeeld: verboden te roken.
• Gebodsborden: rond en blauw. Bijvoorbeeld: veiligheidshelm verplicht.
• Waarschuwingsborden: driehoekig, geel met zwarte rand. Bijvoorbeeld: gevaar voor elektrische spanning.
• Reddingsborden: rechthoekig of vierkant, groen. Bijvoorbeeld: nooduitgang of EHBO-post.
• Brandbestrijdingsborden: rechthoekig of vierkant, rood. Bijvoorbeeld: locatie van een brandblusser.

Deze vaste beeldtaal is de kern van goede signalisatie: wie ze één keer heeft gezien, herkent ze overal.

 

Wat is de ISO 7010-norm en is die verplicht?

EN ISO 7010 is de internationale norm die de vormgeving van veiligheidspictogrammen vastlegt, zodat symbolen er in elk land en elk gebouw hetzelfde uitzien. De norm hanteert dezelfde categorieën en kleuren als de Belgische regelgeving.

Is ISO 7010 dan verplicht in België? Nee.

De bepalingen van de Codex zijn bindend, de toepassing van ISO 7010 gebeurt op vrijwillige basis. De pictogrammen uit de norm zijn echter wél toegelaten en worden zelfs aanbevolen, op voorwaarde dat ze dezelfde betekenis hebben als de codexversie en geen verwarring veroorzaken.

Preventie-experts raden aan om de overstap naar ISO 7010 te maken bij een renovatie of herinrichting, en werknemers daarbij te informeren. Zo groeit je gebouw stap voor stap naar één uniforme, internationaal herkenbare beeldtaal.

 

Goede signalisatie in de praktijk: leesbaarheid en duurzaamheid

Aan de wet voldoen is één ding, het volhouden een ander. Een pictogram dat verbleekt, een bord dat loskomt of een markering die onder het stof verdwijnt: op dat moment schiet je signalisatie haar doel voorbij, want als werkgever moet je de doeltreffendheid blijven garanderen. Daarom is de materiaalkeuze minstens even belangrijk als het juiste pictogram.

• Binnen of buiten? Breng je de pictogrammen buiten aan? Kies dan voor een UV-bestendige print, zodat de kleuren en dus de zichtbaarheid lang gegarandeerd blijven. Zit je daarentegen in veeleisende industriële omgevingen, dan kies je best voor aluminium: van nature corrosiebestendig, krasvast en bestand tegen vocht en temperatuurschommelingen.
• Intensief gebruik? Bij Aluscreen printen we niet óp maar ín het aluminium: de inkt zit verankerd in de anodisatielaag, zoals een tatoeage. Het resultaat is onuitwisbaar en krasvast, dus jarenlang vlot leesbaar.
• Zichtbaarheid. Plaats borden op ooghoogte, aan toegang tot risicozones, en hou de omgeving vrij van obstakels die het zicht belemmeren.

 

Veiligheidssignalisatie van Aluscreen

Al meer dan 35 jaar produceren en werken we veiligheidssignalisatie af in ons eigen atelier in België: pictogrammen, aluminium waarschuwingsborden, logistieke bewegwijzering, labels voor reglementering…

Volledig op maat, voor kleine én grote oplages, en met de snelste levertijd in de sector. Zo hangt jouw signalisatie er niet alleen correct, maar ook snel en permanent.

Jouw werkvloer conform en duidelijk gesignaleerd? Vraag vrijblijvend een offerte of stalenpakket aan, of neem contact op: we denken graag met je mee.

Vraag een offerte aan

 

Veelgestelde vragen over veiligheidssignalisatie

 

Is veiligheidssignalisatie verplicht op het werk?

Ja. Volgens Boek III, Titel 6 van de Codex over het welzijn op het werk moet elke werkgever veiligheids- en gezondheidssignalisatie voorzien voor risico’s die niet met andere maatregelen weggenomen of voldoende beperkt kunnen worden.

 

Welke kleuren gebruikt veiligheidssignalisatie?

Rood staat voor verbod en brandbestrijding, geel voor waarschuwing, blauw voor gebod en groen voor redding, evacuatie en eerste hulp. Vorm en kleur samen maken elk bord in één oogopslag herkenbaar.

 

Moet ik mijn pictogrammen vervangen door ISO 7010-versies?

Niet verplicht: de Codex is bindend, ISO 7010 is vrijwillig. De overstap wordt wel aanbevolen voor internationale herkenbaarheid. Doe dit bij voorkeur bij een renovatie of herinrichting en informeer je werknemers over de aanpassing.

 

Welk materiaal is het meest duurzaam voor veiligheidsborden?

Aluminium is voor de meeste industriële toepassingen en buitentoepassingen de duurzaamste keuze: het is corrosiebestendig en bestand tegen vocht en temperatuurschommelingen. Met de bedrukking ín de anodisatielaag blijft het pictogram bovendien krasvast en onuitwisbaar leesbaar.

 

Bronnen

• FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg: Veiligheids- en gezondheidssignalering
• Codex over het welzijn op het werk, Boek III, Titel 6 (pdf)
• Prevent: Veiligheidssignalering en norm ISO 7010
• Europese richtlijn 92/58/EEG betreffende de minimumvoorschriften voor de veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het werk